Geachte verkenner, allereerst wil ik u heel veel succes wensen met uw werkzaamheden. Hopelijk kunt u bijdragen aan een nieuwe, stevige coalitie die zaken echt gaat aanpakken. Een van die zaken die aangepakt moeten worden, is de Banenafspraak.
Dit is de afspraak om 125.000 extra banen te realiseren voor mensen met een arbeidsbeperking. Deze afspraak loopt in 2026 af. Maar ook daarna zal er een banenafspraak komen. In zijn brief van 19 juni 2025 heeft staatssecretaris Nobel de toekomstige banenafspraak al benoemd. Hierbij moet “de ondersteuningsbehoefte van mensen met een arbeidsbeperking centraal staan”. Daarvoor wil ik u graag deze input geven.
Jan en Dirk zijn allebei even slechtziend. Beiden hebben precies dezelfde brailleleesregel nodig om te kunnen werken. Jan telt mee voor de Banenafspraak, Dirk niet. Hoe dat kan? Jan werd slechtziend toen hij 17 jaar was, Dirk werd slechtziend toen hij 19 jaar was.
Een ander voorbeeld: Rachida en Emre zijn allebei even slechthorend. En ook nog op hetzelfde moment, namelijk toen ze 24 jaar waren. Beiden hebben precies dezelfde ondersteuningsbehoefte. Rachida telt mee voor de Banenafspraak, Emre niet. Waarom? Omdat Rachida nog studerende was op haar 24e, en Emre niet. Emre kreeg een ernstige ziekte op z’n werk, viel uit, kwam na twee jaar ziekte niet in de WIA, heeft nu door dit alles weinig kans op de arbeidsmarkt, maar ja, ‘niet het goede hokje’, dus geen Banenafspraak…
Zo zijn er honderdduizenden voorbeelden te noemen. Want bij de huidige indeling van de Banenafspraak gaat het niet om mensen, maar om hokjes, vinkjes en politiek ‘wisselgeld’ voor de toenmalige bezuinigingen op de Wajong en de Wet sociale werkvoorziening. Van de 1,9 miljoen mensen met een arbeidsbeperking (CBS Statline, 2018) tellen slechts zo’n 280.000 mensen mee met de Banenafspraak.
De gedachte van de Banenafspraak – meer mensen met een beperking regulier aan het werk – is prachtig. Die gedachte heb ik dan ook altijd van harte ondersteund. Maar de huidige indeling van het doelgroepregister – de mensen die meetellen voor deze Banenafspraak – is absoluut niet inclusief. Sterker nog: die is discriminerend. De consensus bij politiek en sociale partners was belangrijker dan wat mensen met een beperking er eigenlijk zelf van vonden.
Dat moet en kan anders. Alle mensen met een arbeidsbeperking hebben een ondersteuningsbehoefte. Bijvoorbeeld in de vorm van een voorziening, zoals een rolstoeltoilet of jobcoach. In de vorm van een aanpassing in uren of flexibiliteit. Of in de vorm van een aanvulling op het inkomen als iemand niet het minimumloon per uur kan verdienen. Daarom moet de Banenafspraak mogelijk worden voor alle mensen met een arbeidsbeperking. Niet alleen omdat mensen niet in hokjes te stoppen zijn, maar bovenal omdat dat in lijn is met het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een handicap.
Als we willen, zijn een écht inclusieve Banenafspraak en een écht inclusieve arbeidsmarkt mogelijk. Ik hoop dat u zich hiervoor sterk wil maken.
Alvast hartelijk dank.
Nico Blok, OmbudsSpits Werk & Participatie, Onbeperkt aan de Slag
De verkiezingen zijn geweest. De onderhandelingen over een nieuw kabinet gaan de komende dagen van start. Eerst zal er een verkenner worden aangewezen, later volgen informateur(s) en formateurs. Om deze politici van voldoende input te voorzien over de toekomst van de inclusieve arbeidsmarkt, vroegen wij stakeholders van alle kanten (ervaringsdeskundigen, werkgevers en arbeidsmarktprofessionals) om tijdens de Maand van de 1000 Voorbeelden hun wensenlijstje voor een nieuw kabinet in te leveren:
wat moet een nieuwe regering vooral wel doen om inclusie op de arbeidsmarkt dichterbij te brengen. En minstens zo belangrijk: wat moeten ze laten…
