Gezocht: faire kans voor mensen met een arbeidsbeperking

Nederland is niet het enige land dat met uitdagingen voor werk door mensen met een beperking te maken heeft. Welke creatieve oplossingen hebben ze in het buitenland gevonden om volwaardig mee te doen op de arbeidsmarkt? Vandaag deel 2: Europese sociale pijler voor mensen met een handicap, Internationale Arbeidsorganisatie over beperkingen op de werkvloer en tips uit Amerika.

De Europese Unie en alle lidstaten zijn partij bij het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Dat wordt bijna overal ter wereld aangehaald als inspiratiebron voor eigen beleid en strategieën. Binnen de EU moeten we daarvoor even naar beginsel 17 van de Europese pijler van sociale rechten. In deze opsomming wordt benadrukt dat personen met een handicap recht hebben op inkomenssteun om een waardig leven te leiden, op diensten die hen in staat stellen om op de arbeidsmarkt en in de samenleving actief te zijn en op een aan hun behoeften aangepaste werkomgeving.

Voor de rechten van personen met een handicap is een nieuwe tienjarige strategie goedgekeurd. Daarin draait het om gelijke kansen en toegang in de samenleving en de economie. Grootste troef van de laatste tijd: de Europese gehandicaptenkaart en een splinternieuwe gehandicaptenparkeerkaart waarmee je in heel Europa gratis mag parkeren op algemene gehandicaptenparkeerplaatsen. Met de Europese gehandicaptenkaart kun je in de hele Unie aantonen dat je een beperking hebt. Ook als die niet direct zichtbaar is.

Naast zo’n tastbaar ‘vlaggenschipinitiatief’ promoot de nieuwe EU-strategie ‘een intersectioneel perspectief in lijn met de Agenda 2030 van de VN voor duurzame ontwikkeling’. Dit omdat vrouwen, kinderen, ouderen, vluchtelingen en kansarme mensen bij een handicap vaak dubbel benadeeld zijn, weet de Europese Commissie.

Fatsoenlijk werk
Tijd om over te stappen. Als enige tripartiete VN-agentschap verenigt de Internationale Arbeidsorganisatie ILO al meer dan een eeuw regeringen, werkgevers en werknemers van bijna 200 lidstaten om arbeidsnormen vast te stellen, beleid te ontwikkelen en programma’s te bedenken die fatsoenlijk werk voor alle vrouwen en mannen bevorderen.

Zo was de in Genève gevestigde organisatie al jaren voor de banenafspraak bezig met het managen van beperkingen op de werkvloer. Volgens haar pakt dit beter uit naarmate regeringen, werkgevers, werknemers en betrokkenen zelf positief samenwerken. Dus kwam er een code, gevolgd door voorbeelden van grote bedrijven, ‘for the effective management of disability issues in the workplace’:

‘They can assist employers in maximizing the benefits to be gained through employing or retaining workers with disabilities. They can contribute to ensuring that workers with disabilities can make a valued contribution, and that they have equal opportunity and are not subject to discrimination, within the legal framework set by national legislation.’

Tegenwoordig helpt de ILO ook de deuren naar de arbeidsmarkt te openen voor de LHBTI+ regenbooggemeenschap in landen waar zij geen toegang krijgen tot volwaardige banen.

Goed voor het bedrijfsleven!
Volgens business.com, die met allerlei activiteiten en Amerikaanse zakenwebsite ondernemers en besluitvormers bijstaat, leren steeds meer ondernemers en managers hoe het inhuren van werknemers met verschillende capaciteiten en denkwijzen een positieve bijdrage kan leveren aan bedrijven. Zij zien de volgende ‘goede redenen om te overwegen om mensen met een beperking in dienst te nemen’:

• In veel bedrijven met betrokkenheid van ‘gehandicapten’ blijkt de omzet en winst te groeien;
• De waarde die mensen met een handicap kunnen toevoegen aan de werkplek gaat veel verder dan cijfers: de bedrijfscultuur diversifieert en het verbetert de teaminnovatie;
• Collega’s met een beperking verhogen de motivatie van andere werknemers en verminderen het personeelsverloop;
• Er is een enorme markt beschikbaar van getalenteerde mensen met een handicap;
• En het in dienst nemen van mensen met een handicap biedt financiële en fiscale voordelen.

Daar komt bij dat het in dienst nemen van mensen met een beperking helemaal niet onbetaalbaar is. Bijna 60 procent van de bedrijfsaccommodaties kosten voor werknemers met een beperking niets meer dan voor andere medewerkers. Voor de overige 40 procent is gemiddeld ongeveer 500 dollar per persoon voldoende, becijferde een Amerikaanse Kamer van Koophandel.

Oftewel: ‘Ga er niet vanuit dat iedereen complexe arbeidsvoorzieningen nodig heeft, en lever zo goed als je kunt wat hij of zij nodig heeft’.

Voorzieningen op de werkvloer bestaan trouwens niet alleen uit schermleessoftware voor slechtziende medewerkers en verhoogde bureaus voor mensen in een rolstoel. Het verschil kan ook bestaan uit redelijke aanpassingen van werkprocessen. Zo eenvoudig kan het zijn.

Eigen verantwoordelijkheid
Na de werkgevers nog even over de groep waar het om begonnen is. Samengevat: uitdagingen op de werkvloer als je een beperking hebt houden ook uitdagingen voor medewerkers zelf in. Zoals we nog zullen zien schroomt menig buitenland niet om mensen met een beperking voorbij hun angsten en gebrek aan zelfvertrouwen eraan te herinneren dat ze ook zelf verantwoordelijkheid hebben bij hoe zij hun leven willen inrichten.

Dus krijg je in Amerika als tips mee:

• Bouw zelfvertrouwen op
• Wees flexibel als je (weer) aan het werk gaat
• Zoek zo nodig naar nieuw werk
• Kom op voor jouw behoeften
• Weet hoe je moet omgaan met oneerlijke behandeling op de werkplek

Waarbij meteen wordt meegegeven welke hulpbronnen voor onderwijs of werkgelegenheid je kunt aanboren, wat de rechten van iemand met een handicap zijn en welke stappen je kunt zetten als je gediscrimineerd wordt. Niet alleen in de Verenigde Staten maar ook in Canada, Engeland en Australië.

Tekst: Klaas Salverda

Lees hier deel 1: Internationale inspiratie