‘Het raakt me dat je niet kunt kiezen waar je wordt geboren, maar daar soms wel op wordt beoordeeld. Ik wil bijdragen aan een arbeidsmarkt waarin herkomst geen belemmering vormt, en waar ieders talent en ambitie echt tot hun recht kunnen komen.’

Dit is de drijfveer van Joas van der Garde (projectmanager Inclusieve Arbeidsmarkt met een focus op Nieuwkomers en werk). Als vrijwilliger bij een taalschool maakte hij al weer jaren geleden voor het eerst kennis met de groep waar hij zich nu hard voor maakt. Een groep mensen, die graag de arbeidsmarkt wil betreden, maar voor wie dat niet altijd vanzelfsprekend is: nieuwkomers. “Ik zag hoeveel talent en motivatie mensen in zich dragen. Zoveel interesse en veerkracht. Als dat de ruimte krijgt om te groeien, komt er een enorme kracht vrij, voor henzelf en in hun werk.”

Arbeidsmarktsituatie van nieuwkomers

We praten over een grote groep onbenut arbeidspotentieel. “In juni 2025 waren er , inclusief de Oekraïense ontheemden, zo’n 330.000 nieuwkomers in Nederland. Je ziet een lichte stijging bij de arbeidsparticipatie, maar daar is nog veel meer mogelijk. Het is voor de mensen zelf, maar zeker ook voor werkgevers en voor de Nederlandse maatschappij positief als deze mensen werk kunnen vinden dat past bij hun talenten en ambities en niet eindeloos in een AZC hoeven wachten.”

Dat is ook nodig, met de verschillende transities in dit land en de arbeidsmarktkrapte. “De overheid streeft bijvoorbeeld naar 1 miljoen ICT’ers in 2030. Dat zijn er nu ongeveer de helft. Ook zijn er volgens de SER meer dan 2 miljoen zorgmedewerkers nodig in 2040 en daar kampen we nu al met een gat. Er is dus echt een urgentie om iedereen die kan en wil naar de arbeidsmarkt te begeleiden.”

Redenen

Nieuwkomers, die de arbeidsmarkt op willen, lopen volgens Van der Garde tegen een aantal uitdagingen aan. “Van taal wordt vaak gezegd dat het de sleutel tot de arbeidsmarkt is, maar ik vind het belangrijker om te kijken welk taalniveau echt nodig is om te kunnen starten. Zo komen mensen sneller aan het werk en in contact met de taal. Daarnaast spelen ook andere hobbels mee: solliciteren gaat hier vaak anders dan in een land van herkomst, de werkcultuur is minder hiërarchisch en vol ongeschreven regels. Organisaties die dat begrijpen, goed begeleiden en perspectief bieden richting passend werk, maken echt het verschil. Wat goed is voor mens, werk en economie.”

Iedereen die kan en wil, een kans op de arbeidsmarkt.’ Dit is, heel kort samengevat, de missie van het programma Inclusieve Arbeidsmarkt van de Goldschmeding Foundation. De Goldschmeding Foundation en Op naar de 125.000 banen werken dit jaar samen om met elkaar oplossingen aan te jagen voor een inclusieve arbeidsmarkt. We laten zien wat werkt en verbinden kennis en netwerken. Daarbij ligt de focus op de doelgroepen van het programma Inclusieve Arbeidsmarkt:

  • Nieuwkomers
  • Mensen met een arbeidsbeperking
  • Vijftigplussers
  • Jongeren

In deze vijfdelige interviewserie bespreken we de missie en visie van de Goldschmeding Foundation voor mens werk en economie, met:

Ook horen bij veel vacatures opleidingseisen. “Een uitdaging is dat diploma’s veelal niet erkend, lager gewaardeerd worden of niet erkend kunnen worden omdat men niet in staat was deze mee te nemen tijdens de vlucht. Het alternatief is wat mij betreft dat we meer werken met praktijktoetsen en onafhankelijk afgenomen deelcertificaten om mensen de kans te geven te laten zien wat ze kunnen.”

Volgens Van der Garde wil de Goldschmeding Foundation een aanjagers functie vervullen. “Er is veel mogelijk, maar de urgentie en potentie wordt niet breed genoeg gevoeld. En als werkgevers wel kansen willen bieden aan in dit geval nieuwkomers, weten ze niet altijd hoe bijvoorbeeld om te gaan met werving, begeleiding en mogelijke taalachterstanden. Wij willen geïnteresseerde werkgevers graag koppelen aan partijen met aanpakken die zich in de praktijk hebben bewezen op dit soort vlakken. Werkgevers hoeven echt niet alles zelf uit te vinden.”

Projecten

Binnen het programma Inclusieve Arbeidsmarkt, Nieuwkomers aan het werk, ligt de focus op kraptesectoren zoals de zorg en de IT. “In deze sectoren ontstaan acute problemen als we er samen geen oplossingen voor vinden voor bijvoorbeeld de personeelstekorten.”

Voor de zij-instromers is er bijvoorbeeld  het project ‘Startbanen in de zorg’. Met dit project worden nieuwkomers in zowel Rijnmond als Noordoost-Brabant klaargestoomd voor een baan in de zorg. Denk bijvoorbeeld aan functies als ADL-assistent, caregiver of zorgassistent. In elke regio wordt een eigen aanpak gehanteerd, waarbij we laten onderzoeken welke aanpak het meest effectief is.

‘Nieuwkomers in hun kracht’, is een project dat is gestart bij het Groningse UMCG en inmiddels al wordt opgeschaald naar meerdere locaties. Het biedt een traject om  voormalig verpleegkundigen te begeleiden naar een carrière in de zorg. “Er is onderzoek gedaan naar de maatschappelijke kosten en baten van dit traject, en wat blijkt? Elke euro die erin gestoken is, leverde 2,5 euro op.”

In de IT noemt Van der Garde meerdere projecten gericht op de arbeidsparticipatie van nieuwkomers. “ Kleinere initiatieven zijn vaak succesvol; bij grotere projecten ligt de uitdaging vooral in het vergroten van het vertrouwen en de bewustwording bij werkgevers, zodat zij kandidaten daadwerkelijk aannemen en hun toegevoegde waarde benutten.”

Hij voegt hier aan toe: “Het gaat vaak niet om het opdoen van nieuwe inzichten. We weten wat er moet gebeuren om cultuurverschillen op de werkvloer te overbruggen, om voor draagvlak en begeleiding te zorgen. Wat we nu moeten zien te bewerkstelligen, is die daadwerkelijke kans om aan het werk te gaan en met de juiste begeleiding duurzaam op de arbeidsmarkt te blijven.”

De Goldschmeding Foundation werkt daarom samen binnen IT met Future IT, Blue Road Academy en Stichting We’RHERE. Drie projectpartners die elk met een eigen specialiteit nieuwkomers opleiden in de IT en borgen dat er na een plaatsing voldoende begeleiding is. “Om te komen tot die plaatsingen vinden wij het essentieel dat werkgevers ontzorgd worden als het gaat om certificering en begeleiding.”

De oproep

Van der Garde vindt het lastig dat de groep waar hij zich hard voor maakt, vaak negatief wordt gelabeld. “Mensen moeten opboksen tegen het label ‘statushouder’, dat klinkt heel anders dan expats. Daarom is het onze prioriteit om te werken aan een positieve beeldvorming met een focus op skills en capaciteiten. Want in deze groep zitten ontzettend getalenteerde en gemotiveerde mensen. Die ook voor een werkgever een waardevolle aanwinst zijn. ”

Nieuwkomers vaker aan het werk helpen, dat is de missie van Van der Garde en zijn focus binnen de Goldschmeding Foundation. “Ik wil dat de projecten leiden tot plaatsingen. Ik wil dat mensen aan de gang kunnen gaan. Dat ambitie en talent tot hun recht komen. En dat kan. Inclusie van nieuwkomers is maatschappelijk waardevol en zakelijk slim. Dat is nu nog vaak vooral een mooie gedachte, maar mijn missie is dat dit echt gevoeld gaat worden.”