Het VN-comité in Genève toetst Nederland op de uitvoering van het VN-Verdrag Handicap. Het Comité voor de Rechten van Personen met een Handicap (CRPD) is het orgaan van onafhankelijke deskundigen dat toezicht houdt op de uitvoering van het Verdrag door de VN-staten die partij zijn.

Wereldwijd zijn er naar schatting een miljard mensen met een beperking. Door middel van betrokkenheid en samenwerking met ‘statenpartijen’ wil het Comité:

• inclusie bevorderen,
• pleit het voor de mensenrechten van alle personen met een beperking
• en doet het aanbevelingen ter ondersteuning van de implementatie van de bepalingen die zijn vastgelegd in het VN-Verdrag Handicap.

Zo nodigt het Comité organisaties van personen met een handicap en maatschappelijke organisaties uit om deel te nemen aan het evaluatieproces van de rapporten die zijn ingeleverd door de staten die partij zijn.

Uiteenlopende landen
Tijdens de (31e) zitting die momenteel in Genève wordt gehouden bespreekt het Comité de rapporten van Wit-Rusland, België, Benin, Burkina Faso, Denemarken, Ghana, Mauritius, Nederland en Oekraïne.

Vandaag is de Nederlandse overheid aan de beurt. Daarvoor organiseert het VN-comité een hoorzitting over de rapportages die zijn ingeleverd en de beantwoording van de schriftelijke vragen die al zijn gesteld.

Een delegatie van belangenorganisaties waaronder Ieder(in) sprak eerder deze week met het VN-comité. Daarin deelden zij onderwerpen die volgens hen in de hoorzitting ter sprake moeten komen.

Genoeg gedaan?
Op de eigen website schrijft Ieder(in): ‘Heeft Nederland acht jaar na de ratificatie van het VN-verdrag Handicap genoeg gedaan om de achtergestelde positie van mensen met een beperking te verbeteren? Het ligt in de verwachting dat de Nederlandse overheid flink aan de tand gevoeld gaat worden door de VN. Want sinds de invoering van het verdrag is de positie van mensen met een beperking in Nederland verslechterd in plaats van verbeterd’.

Banenafspraak
In het eerste rapport uit 2018 van Nederland aan het Comité voor de Rechten van Personen met een Handicap wordt onder meer gewag gemaakt van de banenafspraak uit het Sociaal Akkoord van 2013. De afspraken van sociale partners voor in totaal 125.000 extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking zijn vertaald in wet- en regelgeving.

Nationale strategie
Een andere ‘mijlpaal’ werd jongstleden februari bereikt toen het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) een ‘Nationale strategie voor de implementatie van het VN-verdrag Handicap’ uitbracht. Deze nationale strategie moet de positie van mensen met een beperking verbeteren.

De eerste stap was toen het maken van een werkagenda met concrete maatregelen om de doelstellingen uit de strategie te bereiken. Tot dusver ging het nog om contouren voor een meer gecoördineerde en gezamenlijke inzet. Omdat het kabinet Rutte-4 demissionair raakte, werd aan het kabinet Schoof overgelaten de werkagenda bij de strategie vast te stellen.

Levensdomeinen
Bij elkaar gaat de Nationale strategie over de volgende levensdomeinen:

• Werk en inkomen
• Thuis en wonen
• Onderwijs en ontwikkeling
• Gezondheid en ondersteuning
• Vervoer en mobiliteit
• Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen
• Veiligheid en rechtsbescherming

Elk domein wordt kort uitgewerkt aan de hand van drie dezelfde vragen, te weten: hoe moet het zijn, hoe is het nu en wat zijn de doelstellingen voor de ook in VN-verband belangrijke jaartallen 2030 en 2040?

Praktische impact
Namens een groot aantal organisaties van mensen met een beperking, chronische aandoening of psychische kwetsbaarheid en hun naasten schreef Illya Soffer van Ieder(in) kortgeleden aan het VN-Comité: ‘Hoewel deze strategie een mijlpaal kan worden voor mensen met een beperking in Nederland, valt de praktische impact ervan op het dagelijks leven van mensen met een beperking nog te bezien’.

Volgens de gezamenlijke organisaties vraagt de strategie ‘om een radicaal andere en inclusieve benadering van beleidsvorming, waarbij een verschuiving moet plaatsvinden van het momenteel overheersende medische perspectief naar een mensenrechtenperspectief’.

Wereldwijd achterblijvend
Het jongste Disability and Development Report 2024 van de VN laat zien dat personen met een handicap wereldwijd bekeken achterblijven. De vooruitgang op percentages van doelstellingen is onvoldoende. Daarbij gaat het met name om doelstellingen op het gebied van de toegang tot financiële middelen, gezondheidszorg, water en ICT, maar ook over het opbouwen van veerkracht van personen met een handicap tijdens rampen en andere noodsituaties.

Het rapport geeft aan dat er grote verschillen blijven bestaan tussen mensen met en zonder handicap, vooral op het gebied van voedselonzekerheid, gezondheid, toegang tot energie en ICT. Voor vrouwen met een handicap, inheemse personen met een handicap, personen met een verstandelijke of psychosociale handicap en personen met een handicap die in plattelandsgebieden wonen, zijn de verschillen nog groter.

Verslag Nederland
Op deze website volgt zo snel mogelijk een verslag van de hoorzitting met Nederland in de hoofdrol. Daarbij in het bijzonder aandacht voor alles wat voor mensen met een arbeidsbeperking naar voren wordt gebracht.

Tekst: Klaas Salverda