Staatssecretaris Alexandra van Huffelen van BZK heeft, zoals gebruikelijk voor haar ministerie, de Kamer voor het einde van het jaar geïnformeerd over de voortgang van de realisatie van de Banenafspraak binnen de sector Rijk en de overige overheids- en onderwijssectoren.

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen,
Beeld: ©RVD Ð Valerie Kuypers en Martijn Beekman

Met een realisatiepercentage van 73% in het eerste kwartaal van 2023 blijft de realisatie van
directe banen binnen de Rijksoverheid achter op de aantallen van het wettelijke quotum. De doelstelling over 2022 was het realiseren van in totaal 5.144 banen. Eind 2022 waren in het totaal 3.749 banen gerealiseerd binnen het Rijk.

‘Het realiseren van banen is, ondanks alle inspanningen, niet eenvoudig’, schrijft staatssecretaris Van Huffelen in een brief over de resultaten bij het Rijk aan de Kamer. Onderlinge verschillen tussen ministeries maken het volgens haar ‘uitdagend om eenduidige conclusies te trekken’ waarom de realisatie achterblijft, en om in concrete zin één set aan maatregelen voor te schrijven die de Banenafspraak verder gaat brengen.

Werk- en denkniveau
Het commitment aan de Banenafspraak blijft wel onveranderd hoog. ‘Het realiseren van duurzame en kwalitatief goede banen voor mensen uit de doelgroep is wat we met elkaar willen bereiken’, zo vat Van Huffelen het doel samen. Tegelijk tekent zij aan dat er binnen het Rijk veel kennisgedreven werkzaamheden zijn die vragen om een theoretisch werk- en denkniveau.

Van Huffelen: ‘Alhoewel een deel van de doelgroep op dit werk- en denkniveau functioneert, geldt dit voor het overgrote deel van de doelgroep niet. Het creëren van banen met meer praktische werkzaamheden is een uitdaging. Onder andere omdat deze werkzaamheden veelal zijn uitbesteed aan de markt’.

Hernieuwde focus
Er wordt een hernieuwde focus aangebracht die gericht is op het stimuleren om de Banenafspraak zowel kwantitatief als kwalitatief verder te brengen, de medewerkers om wie het gaat centraal te stellen en vol in te zetten op het behouden van de al ingestroomde rijkscollega’s met een doelgroepindicatie. Het definitieve rijksbrede plan van aanpak zal opgenomen worden in de werkagenda Rijk, die naar verwachting begin 2024 gepubliceerd zal worden.

Overigens is er één ministerie dat beduidend hoger presteert dan het (voorlopige) doel. Dat is het penvoerende ministerie voor het beleid voor de Banenafspraak als geheel: SZW dat op 116% van de realisatie zit. BZK, eerstverantwoordelijke voor de Rijksdienst, zit op 94%. LNV doet het met 99 % ook uitzonderlijk goed.

Alle sectoren
Een andere kamerbrief over de publieke sectoren biedt een beknopt overzicht van de voortgang van (voorgenomen) activiteiten op het gebied van de Banenafspraak van publieke werkgevers in alle overheids- en onderwijssectoren.

De sectoren verschillen enorm van elkaar. De mate waarin een sector banen voor de doelgroep Banenafspraak kan realiseren, wordt vooral bepaald door de aard van de werkzaamheden en eventueel de wettelijke eisen waaraan personeel dient te voldoen. Verschillende sectoren geven aan dat zij moeite hebben om de kwantitatieve doelstellingen van de Wet Banenafspraak te halen. Maar er worden ook zeker positieve resultaten behaald.

De cijfermatige uitkomsten per sector eind 2022:

Gemeenten
Quotum: 4.725
In dienst: 6.490
Realisatie: 137,4%

Provincies
Quotum: 416,39 FTE
In dienst: 370,44 FTE
Realisatie: 89,0%

Hoewel de realisatie in 2021 94% bedroeg, is er in absolute zin in 2022 15,17 fte meer gerealiseerd. Het quotum wordt bepaald op basis van de formatie en is gestegen met de formatiegroei.

Waterschappen
Quotum: 524,5 FTA
In dienst: 327,2 FTA
Realisatie: 62,4%

Rijk
Quotum: 5.144 FTA
In dienst: 3.749 FTA
Realisatie: 72,9%

Defensie **)
Quotum: 763 FTA
Absolute realisatie: 418,7 FTA
Relatieve realisatie: 55%
Via social return: 217,4 FTA

De quota voor Defensie worden berekend op basis van aan burgerpersoneel verloonde uren. Mensen uit de doelgroep Banenafspraak worden niet ingezet op militaire functies.

Politie
Vanwege het administratiesysteem is wel het aantal dienstverbanden bekend, maar die zijn niet omgerekend naar FTA’s. In 2022 waren er 438 personen in dienst, waarvan 276 extern ingeleend.

Universitaire medische centra
In dienst: 444 FTA
Gedetacheerd: 91 FTA
Totaal: 535 FTA (70% vast, 14% tijdelijk, 16% detachering)
Social return: 77 FTA

De Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra bestempelt de opgave voor de umc’s als onrealistisch.

Funderend onderwijs
Sinds 2023 zijn schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs verplicht om bij het aanleveren van hun jaarrekening ook te rapporteren over de Banenafspraak. De vraagstelling bleek echter nog niet voldoende sluitend voor het kunnen rapporteren van een totaal aantal gerealiseerde banen. De vraagstelling voor volgend jaar is aangepast; de verwachting is dat dan wel gemeld kan worden wat het aantal gerealiseerde banen is tot en met 2023.

Middelbaar beroepsonderwijs
Quotum: ca. 1305 FTA
In dienst: ca. 575 FTA
Realisatie: ca. 44%

Hoger beroepsonderwijs 
Quotum: 1055 FTA
In dienst: 391 FTA
Realisatie: ca. 37%
Via social return: 122 FTA

Cijfers (zowel van het quotum als de in dienst-cijfers) zijn gebaseerd op 21 van de 36 hogescholen.

Universiteiten
Quotum: ca. 2.321 FTA
In dienst: ca. 963 FTA
Realisatie: ca. 41,5%
Via social return: 78 FTA

Het realisatiepercentage is in 2022 gedaald. In 2021 was het percentage 48,7% (en 53,1% inclusief social return). Deze daling komt vooral door de relatief grote groei in fte bij de universiteiten waardoor het quotum relatief veel is gegroeid. De realisatiepercentages (inclusief inkoop) per universiteit variëren van ruim 30% tot bijna 80%. In absolute aantallen is de realisatie van het aantal banen in 2022 wel gestegen.

Onderzoeksinstellingen
Quotum: 112 FTA
In dienst: 61 FTA (met 2 FTA inhuur)
Realisatie: 52,6%

Tekst: Klaas Salverda

Ter informatie: FTA staat voor Fulltime Arbeidsparticipant. 1 FTA = 25,5 uur per week. Dit was in 2012
het aantal uren dat werkende wajong’ers gemiddeld werkten en wordt sindsdien als eenheid
gebruikt om het aantal onder de Wet banenafspraak gerealiseerde banen te tellen.